50 αποχρώσεις κουγκρί: μια μυλλωμένη ιστορία κυπριακών λέξεων.

Σήμερα εν η πρεμιέρα του «50 αποχρώσεις του γκρι» ή κυπριακά, «50 αποχρώσεις κουγκρί» έτσι με κίνκι διάθεση θα προσπαθήσουμε να κάμουμε ανάλυση κάποιων μυλλωμένων κυπριακών λέξεων όπως [brace yourselves]

αρτζ̌ίδκια, ασσιχτίρ, βίλλος, πούττος, σ̌σ̌ίστος, τιτσίρα . . .  Ξεκινούμε!


1) αρτζ̌ίιν, αρτζ̌ίδκια:
Προέρχονται που την μεσαιωνική ελληνική λέξη αρχίδι, το οποίο προέρχεται που την ελληνιστική κοινή λέξη, ὀρχίδιον, η οποία είναι το υποκοριστικό της αρχαίας ελληνικής ὄρχις.
Παράγωγο: αρτζ̌ιομάντριν = σώβρακο  ☛αρτζιομαντριν


2) άσσιχτιρ ή σικτίρ:
Προέρχονται που την τούρκικη λέξη siktir που σημαίνει γαμώ. Το χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να πούμε κάποιου χυδαία να φύει ή αγανακτήσαμε με κάτι.

«Ε άτε άσσιχτιρ που δαμέ!»                         hassiktir


3) βίλλος, βίλλα:
Προέρχεται που την ελληνιστική κοινή λέξη βιλλίν, η οποία από που προέρχεται τζ̌αι τι σημαίνει όμως εν εκαταφέραμε να μάθουμε.
Βιλλάρα πολλά μιάλο πέος  ☛ βιλλάρατσος: πάρα πολλά μιάλο πέος ☛ βιλλαράς ο κύριος πάρακάτω:        Satyr


4) πούττος, πουττί:
Πούττος είναι το μουνί στα κυπριακά, τζ̌αι φκένει που το ιταλικό putto.

Όι! δε έσ̌ει να κάμει τίποτε με γυναικίο όργανο ή γεναίκα γενικά.
Putto [πληθυντικός Putti] είναι μια φιγούρα σε ένα έργο τέχνης που απεικονίζεται ως ένα παχουλό αρσενικό παιδί, συνήθως γυμνό και μερικές φορές σαν φτερωτοί έρωτες / ερωτιδείς.
Προέρχεται που την λατινική λέξη Putus, που σημαίνει «αγόρι» ή «παιδί» Σήμερα, στα ιταλικά, σημαίνει είτε μικρό παιδί είτε φτερωτό αγγελούδι. Πιθανώς να προέρχονται που την ίδια ινδοευρωπαϊκή ρίζα με τη σανσκριτική λέξη “Putra” που σημαίνει αγόρι.

Putti που είσ̌εν ο Ρίκκος Μάππουρος στη σάλα του
Putti που είσ̌εν ο Ρίκκος Μάππουρος στη σάλα του.

5) σ̌σ̌ίστος, σ̌σ̌ίστρα
Κάτι που έσ̌ει εγκάρσια τομή, σχισμή, μεταφορικά το μουνί.
tampa-cover


6) Τιτσίρα
Είναι το θηλυκό του τίτσιρος τζ̌αι δεν έσ̌ει να κάμει με το εγγλέζικο tits era που σημαίνει «η εποχή των βυζ̌ιών», αλλά φκένει που το κυπριακό υποκοριστικό [παιδική γλώσσα] για το κρέας τιτσίν, το οποίο πιθανώς να προέρχεται που την αρχαία ελληνική τιτθίον, που το τιτθός που σημαίνει μαστός / θηλή. Το τιτσίν πιθανώς να προέρχεται τζ̌αι που το ιταλικό ciccia που σημαίνει σάρκα, εξού και το τίτσιρος: Αυτός / αυτή που είναι ολόγυμνος / ολόγυμνη και φαίνεται η σάρκα του / της.  τιτσίρα

Άτε κοπέλλια τζ̌αι κοπέλλες νομίζω εμυλώσσαμεν κάμποσο σήμερα. Ραντεβού την επόμενη φορά.

Κυπριακές Παροιμίες: Μέρος Α’

Στη σελίδα μας στο Facebook έσ̌ει που τες 29 του Νιόβρη 2014, που κάμουμε εικονικές παροιμίες τζ̌αι σας διούμεν την ευκαιρία να τες έβρετε. Όμως προς αποφυγήν spoiler δεν είπαμε ποττέ τι σημαίνουν. Έτσι σε τούντο άρθρο όπως τζ̌αι στα επόμενα που θ’ ακολουθήσουν θα εξηγούμε τι σημαίνει η κάθε παροιμία.
5 παροιμίες/παροιμιώδεις (εκ)φράσεις σε κάθε άρθρο.


1) Τίτλος: Παίζε του γάρου λύρα, να χορεύκει βίρα βίρα.

γαρος4

Ερμηνεία: Όταν κάποιος συνεχίζει να κάνει κάτι πεισματικά χωρίς να γνωρίζει ότι είναι λάθος/βλακεία. Παρόμοια φράση: “Και αυτός το βιολί του.”


2) Τίτλος: Απ΄όν έσ̌ει νούν, έσ̌ει πόθκια.

απόν εσσει νού

Ερμηνεία: Οποίος δεν σκέφτεται σωστά ή ξεχνά εύκολα, κάνει λάθη.


3) Τίτλος: Ό,τι θυμάται σ̌αίρεται.

homer

Ερμηνεία: Λέγεται για κάποιον που η σκέψη του ή η συμπεριφορά του δεν έχουν λογική συνοχή. Άτομο συνήθως που ζει στον κόσμο του.


4) Τίτλος: Εν ο νους σου τζ̌αί μια λίρα τζ̌αί γυρίζει βίρα-βίρα!

εν ο νους σου

Ερμηνεία: Λέγεται συνήθως όταν διαφωνούμε με κάποιον.


5) Τίτλος: Από σιει μούγια, μουγιάζεται.

απο σει μουγια

Ερμηνεία: Όταν κάποιος αντιδρά υπερβολικά σε ένα σχόλιο, επειδή νομίζει ότι είναι «ένοχος», αλλά το σχόλιο δεν απευθυνόταν σε αυτόν στην πραγματικότητα.

Απολογισμός Δραστηριότητας της σελίδας Κυπριακή Διάλεκτος στο Facebook.

Λοιπόν: Η σελίδα Κυπριακή Διάλεκτος δημιουργήθηκε στις 9 τ’ Οκτώβρη του 2011

04 posts 2011: 3 τον Οκτώβρη, 1 τον Δεκέμβρη.
00 posts 2012:  Ø
46 posts 2013: 17 τον Μάρτη, 18 τον Απρίλη, 9 τον Μάη, 1 τον Οκτώβρη, 1 τον Νοέμβρη.
73 posts 2014: 2 τον Γενάρη, 6 τον Φλεβάρη, 3 τον Μάρτη, 2 τον Ιούνη, 1 τον Ιούλη, 7 τον Οκτώβρη, 24 τον Νοέμβρη, 28  τον Δεκέμβρη.

Το 2014 είχαμε 23 (73) posts παραπάνω που τες 3 προηγούμενες χρονιές 2011-2013
Το τελευταίο τρίμηνο (Οκτ-Δεκ) είχαμε 59 posts, παραπάνω δηλαδή που τες 3 προηγούμενες χρονιές 2011-2013.

Τα posts to 2011 ήταν 4 τζ̌αι αρκετά εισαγωγικά τζ̌αι γενικά.
Τα posts του 2013 ήταν πιο ακτιβιστικά τζ̌αι παραπάνω ως υπερασπιστικά για την διάλεκτο.
Τα posts του 2014 άρχισαν να είναι πιο προσεγμένα, πιο ‘ώριμα’, τζ̌αι πιο ενημερωτικά όσον αφορά την ιστορία της κυπριακής διαλέκτου τζ̌αι την δομή της γενικότερα.  Συν τοις άλλοις εκάμαμεν τζ̌αι ξεχωριστή ιστοσελίδα αποκλειστικά για την κυπριακή διάλεκτο με πκιο εκτενή άρθρα.

Μεταξύ του 2011-2012 είχαμε πάνω κάτω 50 likes.
Το  2013 είχαμε 366 likes.
Τους πρώτους 9 μήνες του 2014 είχαμε 263 likes, σύνολο 629 likes.
To τελευταίο τρίμηνο είχαμε 477 likes, σύνολο 1105 likes

Θωρούμεν ξανά ότι η σελίδα ασχέτως αν εδημιουργήθηκεν το 2011, εξεκίνησεν να είναι ενεργή το 2013 τζ̌αι ειδικά το τελευταίο τρίμηνο του 2014. Τζ̌αι πάλε το τελευταίο τρίμηνο εσόρεψεν παραπάνω likes (477) απ’ ότι οι τελευταίες 3 χρόνιες 2011-2013 (366)

Εν τω μεταξύ ακόμα ο Δεκέμβρης εν τέλειωσε, αλλά ούλλα δείχνουν ότι το τελευταίο τρίμηνο ήταν το πιο παραγωγικό μας ως τωρά. Αν συνεχίσουμεν έτσι τα μέλη της σελίδας θα είναι ακόμα παραπάνω τζ̌αι η διάλεκτος μας θα είναι βαθύτερα γνωστή τζ̌’ ακόμα πιο ψηλά στες καρκιές μας.
Σας ευκαριστούμεν που καρκιάς!

2011
  Το πρώτο μας ποστ.
2013
Μια που τες αναρτήσεις μας το 2013.
2014
Τζ̌αι φτάνουμε γιάλι άλι στον 4ο χρόνο ζωής με καλλύττερες αναρτήσεις.

P.S. Ο απολογισμός ισχύει που τες 9/10/11 – 14/12/14

Ψευδόφιλες λέξεις μεταξύ της κοινής νέας ελληνικής (ΚΝΕ) και της κυπριακής

• Ψευδόφιλες ονομάζονται οι λέξεις που έχουν ίδια ή παρόμοια φωνολογική μορφή (γραφή/προφορά) σε 2 ή περισσότερες γλώσσες (ποικιλίες), αλλά έχουν διαφορετική σημασία.

•Ο όρος ψευδόφιλες, είναι μεταφραστικό δάνειο από το γαλλικό, faux-ami το οποίο στα αγγλικά είναι false friends.

• Η χρήση τους προκαλεί αρκετές φορές παρανόηση ή και σύγχυση μεταξύ των ομιλητών των δύο ποικιλιών.

• Οι πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζουν τις πιο σημαντικές.fake - Copyfake

Κυπριακά apps

Τα τελευταία χρόνια λόγω του ότι η τεχνολογία έμπηκε για τα καλά στην ζωήν μας, τζ̌αι οι παραπάνω πλέον κρατούν smartphones, παρατηρείται έναν ωραίο φαινόμενο το οποίο λαλούν το κυπριακά apps.
Πολλοί επήραν την πρωτοβουλία τούτην να δημιουργήσουν τούντα apps με κύριους στόχους, να προωθηθεί η κυπριακή διάλεκτος, τζ̌αι να εκτιμηθεί παραπάνω, τζ̌αι το ότι τούτοι που εκάμαν τα apps αγαπούν τη διάλεκτον τους όπως τζαι εμείς.

Τα apps:

1) Τα κυπριακά: app που προς το παρόν διατίθεται μόνο για iPhone. 😦
Εν ένα πρόγραμμα που εξεκίνησε ως έμπνευση ενός παιδιού ηλικίας 9 χρονών, απ’ ότι λαλεί η περιγραφή. Εν μια όμορφη προσπάθεια για να συνδεθούμε καλλύτ̌τ̌ερα με τες ρίζες μας. Το εκπαιδευτικό app της παρέας.

τα κυπριακα

2) Cyprus Dictionary: Ένα λεξικό/γλωσσάριο για ελληνόφωνους τζ̌αι αγγλόφωνους με πάνω που 2000 κυπριακές λέξεις. Παρ’ όλο που ήβραμε κάμποσες με λανθασμένη ετυμολογία εν παύει να είναι μια πολλά ωραία προσπάθεια.
cyprus dictionary

3) Mr. Brown Apptakes: (Απτάκες)  Εν έσ̌σ̌ει λάθος! Κυπριακές ατάκες παραπάνω παρά λέξεις. Μια πολλά ωραία εφαρμογή με ατάκες χωρισμένες σε αντρική (κοπέλλιν) τζ̌αι γυναικεία φωνή (κορού), για το τζ̌ινί, τον στρατό, τον καφενέ, το κόλλημα τζ̌αι άλλες.
Τελικά έσ̌σ̌ει ένα μιτσικουρτίν λαθούιν που ήβραμε, τζ̌αι είναι το ότι παρουσιάζεται η διάλεκτος παραπάνω σαν κάτι το αστείο τζ̌αι όι σαν κάτι που έχουμεν καθήκον να αγαπήσουμε, σαν ένα κομμάτι της κληρονομιάς μας. Παρ’ όλα αυτά, όμορφη τζ̌αι τούτη η εφαρμογή.

mr brown apptakes

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ, ΓΛΩΣΣΑ Ή ΙΔΙΩΜΑ?

Στη Κορνουάλη της Αγγλίας μέχρι τες αρκές του 19ου αιώνα εμιλιέτουν μια Κέλτικη γλώσσα με το όνομα Κορνουαλικά. Είσ̌σ̌εν σχεδόν εξαφανιστεί που προσώπου γης μέχρι που ερευνητές τζ̌αι ακτιβιστές στες αρκές του 20ου αιώνα εξεκινήσαν διαδικασία αναβίωσης της γλώσσας, κάτι που συνεχίζεται μέχρι τζ̌αι σήμερα. Το 2009 η UNESCO άλλαξε την κατάταξη των Κορνουαλικών που εξαφανισμένη σε απειλούμενη γλώσσα. Πλέον εισήχθηκε στα νηπιαγωγεία τζ̌αι στα σχολεία, τζ̌αι ούλλες σχεδόν οι ταπέλλες δρόμων στην Κορνουάλλη έχουν πλέον 2 ονόματα, Αγγλικά/Κορνουαλικά. Επίσης εμπήκε στη διαδικασία για πρότυπη (στάνταρτ) γραπτή μορφή. Πλέον οι φυσικοί ομιλητές των (αναβιωμένων) Κορνουαλικών εν περίπου πάνω-κάτω 20, τζ̌αι τζ̌ινοί  που υποστηρίζουν ότι τα Κορνουαλικά εν η βασική τους γλώσσα εν γύρω στους 550.

A.

Τωρά στην Κύπρο των 800,000 φυσικών ομιλητών της Κυπριακής, γιατί εν πιο δύσκολο να  γίνει κάτι παρόμοιο με τζ̌ίνο στη Κορνουάλη; Υπάρχουν διάφοροι λόγοι τζ̌αι ένας που τούτους εν ο εθνικισμός πολλών που μας, τζ̌αι ο άλλος το κόμπλεξ που νιώθουμε για τη γλώσσα ΜΑΣ παραπάνω, λόγω του πρώτου λόγου. Πολλοί εν με την ιδέα ότι άμα πούμε ότι τα Κυπριακά εν η μητρική μας γλώσσα σημαίνει είμαστε ανθέλληνες τζαι απαρνιούμαστεν την επίσημη Ελληνική. Με όλο το σεβασμό αλλά τούτο εν κολοκούθκια τούμπανα. Πως γίνεται να ισχυρίζεσαι ότι με το να έσ̌σ̌εις την Κυπριακή σαν μητρική σου γλώσσα απαρνιέσαι την Ελληνική που τη στιγμή που η  Κυπριακή εν πιο κοντά στην Ελληνιστική Κοινή (βλέπε Μέγας Αλέξανδρος) [ῥωμανίσε= κλείδωσε με συρτό σίδερο], απ’ ότι η επίσημη (Αθηναϊκή) που ακούμε σαν «σωστή» στη Κυπριακή τηλεόραση, διαβάζουμε σε Κυπριακές εφημερίδες και τα λοιπά; (Με εξαίρεση το «Τουτουκκιν Νιους»  και μπράβο τους!) Το να έχουμε τούρτζ̌ικες (σ̌εφταλιά), Αραβικές (μασ̌αλ̌λ̌α), Γαλλικές (πρότσα), Ιταλικές (ζόπ̌π̌ος), εγγλέζικες (φούρπος) λέξεις εν σημαίνει ότι η γλώσσα εν μπαστάρτικη αλλά πιο πλούσια, τζ̌αι πιο πολυποίκιλη.  Γιατί νομίζετε η Νεα Ελληνική εν εσ̌σ̌ει τούρκικες (μεζές) τζ̌αι  Γαλλικές (ρεπορτάζ) λεξεις; Η Αγγλική ας πούμεν εν εσ̌σ̌ει λατινικές (color) τζ̌αι γαλλικές (beauty) λέξεις; Πέτε μου μια γλώσσα που έν έσ̌σ̌ει λεξιδάνεια τζ̌αι θα σας παραδεκτώ.  Γιατί ή γλώσσα εν σαν οργανισμός τζ̌αι αναπτύσσεται, μεγαλώνει, τζ̌αι εξελίσσεται. Αν δεν το κάμει τούτο σημαίνει απλά ότι εν νεκρή τζ̌αι όϊ ‘σωστή’ τζ̌αι ‘καθαρή’ όπως κάποιοι υποστηρίζουν.

B.
Θωρείς μιτσιούς στη τηλεόραση που πάσιν να μιλήσουν Κυπριακά αλλά λόγω του κόμπλεξ που έχουν ότι θα τους πουν «αμπάλατους, αγράμματους, χώρκατους» γυρίζουν το στα «καλαμαρίστικα» τα οποία όμως ακούουνται τες παραπάνω φορές αδέξια. Τούτον ΕΝ σημαίνει ότι τα Κυπραιούθκια ΕΝ ηξέρουν να μιλούν (πράμα που το ‘χουμε καμάρι να λαλούμε) αλλά λόγω του ότι η Κυπριακή τους γλώσσα δέχεται ισχυρές πιέσεις που την Νέα Ελληνική. Επαρατήρησα πρόσφατα ότι εισήχθηκε στα λύκεια ανθολόγιο Κυπριακής λογοτεχνίας που πριν λία χρόνια ήταν κάπου χωσμένη μες τα κείμενα Νεοελληνικής λογοτεχνίας. Αλλά τζ̌αι να υπήρχαν προσεγγίσεις πάντα ήταν σε ποίηση που Κυπραίους γραμμένη στα Νεοελληνικά. Τωρά πλέον έχουμε 2 τόμους των 500 σελίδων ο καθένας περίπου, μόνο για Κυπριακή λογοτεχνία τζ̌αι με πολλά παραδείγματα στη Κυπριακή διάλεκτο. Θυμούμαι πριν να πάω σχολείο τζ̌αι μιλούσα (όπως ήταν φυσικό) τα Κυπριακά, είχα μιαν  θκία που μου ελάλεν «Κυριάκο μου όταν θα πάεις σχολείο θα μάθεις να μιλάς τα ‘σωστά’ Ελληνικά» Μόλις πρόσφατα ανακάλυψα ότι τζ̌αι επιστημονικά (γλωσσολογικά) τζ̌ίνα που μου ελάλεν η θκία μου ήταν πελλάρες. Στη Κορνουάλλη των 20 φυσικών ομιλητών τα Κορνουαλικά διδάσκονται στα σχολεία. Στη Κύπρο των 800,000 φυσικών ομιλητών τα Κυπριακά δεν διδάσκονται στα σχολεία γιατί δεν είναι η ‘σωστή’, η Ελληνική γλώσσα, βλέπε εγκύκλιο αρχιεπισκοπής. Προς θεού! Εν λέω να φύουν τα Νέα Ελληνικά που τα σχολεία, αλλά να προστεθεί μιας ώρας τουλάχιστον μάθημα που την Πέμπτη δημοτικού ως την Δευτέρα Λυκείου, ένα μάθημα που στόχο θα εσ̌σ̌ει να γινεί πιο αντιληπτή η διάλεκτός μας τζ̌αι να μάθουν οι νέοι λέξεις που εν άγνωστες ακόμα τζ̌αι σε μεγάλους (μαουλούτζιν, κοκ̌κ̌αλιώ, ορόσπα).
Αν ένας μιτσής μιλήσει Κυπριακά έσ̌σ̌ει κάτι σνομπ ονειροπαρμένες, ψυλομούτ̌τ̌ες μανάες που θα τον διορθώσουν. Εν βαθκία νυχτωμένες! Το να αρνείσαι μια γλώσσα που το να μιλιέται εν πράμα ενάντια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πράμα που λέγεται καταπίεση και εκάμμαν το οι αποικιοκράτες στην Αυστραλία για τις γλώσσες των Αβοριγίνων, στη Νέα Ζηλανδία για τη γλώσσα των Μαορί, στην Ουαλία για τα Ουαλικά, στην Αμερική για τις αυτόχθονες γλώσσες, όπως Τσερόκι, Ινουκτιτούτ, Λακότα, και άλλες. Αλλά για να μεν ξομακρίζουμε, η ίδια καταπίεση υπήρχε τζ̌αι στην Ελλάδα για τα Ελληνικά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Εν μεγάλο τζ̌αι απαράδεκτο λάθος να δρούμε ως αποικιοκράτες της ΙΔΙΑΣ μας της γλώσσας. Εν κάτι σαν μαζοχισμός.

Γ.

Στη Κορνουάλλη των 20 φυσικών ομιλητών τα Κορνουαλικά απόκτησαν στάνταρτ γραφή. Στη Κύπρο των 800,000 φυσικών ομιλητών τα Κυπριακά ακόμα αντιμετωπίζονται σαν κάτι λιότ̌τ̌ερο που γλώσσα, κάτι λιότ̌τ̌τερο που διάλεκτο· ένα ιδίωμα, (λέξη που απλά εννοεί φωνητικές διαφορές) πράμα που εν ΛΑΘΟΣ γιατί έχουμε διαφορές:

Στη σύνταξη των φράσεων
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ: Σε αγαπώ
ΚΥΠΡΙΑΚΑ: Αγαπώ σε

Στη μορφολογία των λέξεων
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ: θα, τι
ΚΥΠΡΙΑΚΑ: εννά, ίντα

Στην  ορθογραφία:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ: παντζάρι, χέρι

ΚΥΠΡΙΑΚΑ: π̌π̌αντζίαρι, σ̌σ̌έρι

Στη φωνολογία:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ: σήμερα
ΚΥΠΡΙΑΚΑ: σήμμερα

Τζ̌αι στο λεξιλόγιο:

Ζόπ̌π̌ος  (που τα ΙΤΑΛΙΚΑ zoppo=> κουτσός, χωλός)

Κόρτα (που τα ΙΣΠΑΝΙΚΑ cortar=> κόβω)

Πρότσα (που τα ΓΑΛΛΙΚΑ broche=> καρφίτσα)

φούρπος (που τα ΑΓΓΛΙΚΑ  football=> ποδόσφαιρο)

μάσ̌σ̌αλλα (από τα ΑΡΑΒΙΚΑ MāshāʼAllāh /ما شاء الله=> Θεού θέλοντος)

π̌π̌αλα (από τα  ΤΟΥΡΚΙΚΑ pala=> machete).

Αυτό δείχνει καθαρά ότι η Κυπριακή εν ΓΛΩΣΣΑ ή τουλάχιστον διάλεκτος, αλλά ποτ̌τ̌έ ιδίωμα.  Το ίδιο λαλεί τζ̌αι η ιστοσελίδα «πύλη για την ελληνική γλώσσα». Ιδίωμα: είναι τοπική παραλλαγή μιας γλώσσας, με μικρές αποκλίσεις από την κοινή. Ας το τονίσουμε τούτο, ΜΕ ΜΙΚΡΕΣ.      Διάλεκτος: είναι η περίπτωση ΜΕΓΑΛΗΣ γλωσσικής απόκλισης που δυσκολεύει την κατανόηση από τους άλλους ομιλητές, γνώστες της ελληνικής,
Η Κυπριακή εν λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της Ιστορίας με τους δεκάδες κατακτητές που έσ̌σ̌ει τούντες ΜΕΓΑΛΕΣ αποκλίσεις που τη Νέα Ελληνική, τζ̌αι όϊ λόγω ανθελληνισμού, άρα δεν είναι ιδίωμα.

Δ.

Το να μιλούμε τζ̌αι Κυπριακά εν μας κάμει πιο φτωχούς σαν ομιλητές αλλά πλουσιότερους που τζ̌ινους που μιλούν μόνο τα Νεοελληνικά. Το να διούμε κάποιαν αξία στα Κυπριακά εν σημαίνει ότι εν αυτο-απομόνωση, όπως λαλούν μερικοί. Οι ιεροί πατέρες της εκκλησίας επήαν ποττέ σε κηδεία που να θρηνούν οι γενέτζ̌ες στα ‘καλαμαρίστικα’; ‘ Αχ, άντρα μου πάει, τι έπαθα η βαριόμοιρη’  Τούτο εν θα ακούετουν καθόλου εθνικά συνειδητό, αλλά αστείο τζ̌αι κωμικό. Όταν θρηνείς, όταν κλαίεις, όταν μιλά η ψυσ̌σ̌ή σου, μιλάς με τη γλώσσα που αναγιώθηκες τζ̌αι τούτη έννεν η γλώσσα των βιβλίων (Νεοελληνικά) αλλά τα Κυπριακά. Δεν μας κάμει καθόλου λιότ̌τ̌ερο Έλληνες άλλα έτσι έχουμε πολιτιστική, πολυποίκιλτη πολυμορφία (cultural diversity) [φόβος και τρόμος της εκκλησίας: βλέπε νέα τάξη πραγμάτων και λοιπά].

Ε.

Eχουμε έτσι να λέμε ότι είμαστε δίγλωσσοι (diglossic). Δίγλωσσοι ΟΧΙ με τον όρο (bilingual) => (Cornish/English;  Urdu/Hindi) αλλά δίγλωσσοι με τον όρο να μιλούμε δύο ποικιλίες μιας δεδομένης (ίδιας) γλώσσας (Νεοελληνικά/Κυπριακά;  Swiss German/ Standard German, Parisian French/Canadian French, British English./American English). Η διγλωσσία καλώς ή κακώς πάντα χαρακτηρίζει τη μία από τις δύο γλώσσες υψηλού γοήτρου (high-variety) και την άλλη χαμηλού γοήτρου (low-variety). Η υψηλού γοήτρου χρησιμοποιείται στη τηλεόραση τζ̌αι στα επίσημα χαρτιά του κράτους ενώ η χαμηλού γοήτρου στη καθημερινή μας ζωή. Αλλά εν πρέπει να ξηάνουμε ότι οι 2 γλώσσες αλληλοσυμπληρώνονται έτσι εν μπορεί να λείπει ούτε η Νεοελληνική που τη Κυπριακή κοινωνία τζ̌αι φυσικά ούτε η Κυπριακή γλώσσα, πράγμα που θα είναι σουρεαλιστικό τζ̌αι παράλογο. Γιατί τα κυπριακά εν γλώσσα, άσχετα αν χαρακτηρίζεται διάλεκτος ή ακόμα χειρότερα ιδίωμα, που ουσιαστικά ιδίωμα σημαίνει (ανεπίσημη, ‘απολίτιστη’ μη τυποποιημένη, στα χαρτιά γλώσσα). Και θα το επαναλάβω, στη Κορνουάλη των 20 φυσικών ομιλητών τα Κορνουαλικά μπαίνουν στις ταπέλλες των δρόμων μαζί με τ’ Αγγλικά.  Στη Κύπρο των 800,000 φυσικών ομιλητών τα Κυπριακά δεν υπάρχουν καν σε ταπέλλες δρόμων. Το μόνο που βλέπουμε είναι Αγγλικά, Ελληνικά, Τούρκικα, Ρώσικα, Κινέζικα. . .
Ας το χωνέψουμεν επιτέλους ότι στη Κύπρο είμαστε αππωμένοι, ψηλομούττες τζαι φανατισμένοι τζ̌αι δε θέλουμε να το παραδεχτούμε ότι τα Κυπριακά εν η γλώσσα μας! Όπως τζ̌αι να σ̌σ̌ει τα Κυπριακά επισημα ή όι, θα είναι πάντα Ελληνική γλώσσα, τζαι όϊ λατινογενής που λέει τζ̌αι η της αρχιεπισκοπής εγκύκλιος. Αν νεν κακον τζαι ξόριστο!

Ιστότοποι για τη Κυπριακή διάλεκτο:
http://wikipriaka.com/
http://lexcy.library.ucy.ac.cy/
https://www.facebook.com/Cypriot.Dialect
http://users.ntua.gr/ar97617/

Αποδιαλεκτοποίηση της Κυπριακής Διαλέκτου

Αποδιαλεκτοποίηση σημαίνει ότι μια διάλεκτος συγκλίνει προς την “πρότυπη” επίσημη και με αποτέλεσμα έτσι να αφομοιωθεί. Η Κυπριακή Διάλεκτος βρίσκεται  στα μισά της διαδρομής αυτής αφού οι χρήστες της τη χρησιμοποιούν όλο και πιο σπάνια (εργασία, σχολείο).
Παράγοντες σύγκλισης αυτού του φαινομένου:

  • α.  O παράγοντας χρήση: Οι Κύπριοι ομιλητές χρησιμοποιούν σχεδόν αποκλειστικά αυτήν την ενδιάμεση μορφή της Κυπριακής. H χρήση αυτή δε καλύπτει μόνο τους τομείς που προορίζονται συνήθως για χρήση των καθομιλούμενων ποικιλιών -οικογένεια, παρέα-, αλλά επεκτείνεται και σε τομείς που συνήθως προορίζονται για τη χρήση των υψηλών ποικιλιών (στην περίπτωση αυτή υψηλή ποικιλία είναι η πρότυπη ελληνική), όπως οι δημόσιες υπηρεσίες, η διοίκηση κ.λ.π.

  • β. O θεσμικός παράγοντας. Αυτή η ενδιάμεση ποικιλία δεν έχει δεχθεί κανενός είδους υποστήριξη, ούτε από τον πολιτικό μηχανισμό ούτε από τους θεσμούς. Δεν έχει καμία αναγνωρισμένη υπόσταση, δεν είναι ούτε μέσο, ούτε αντικείμενο διδασκαλίας και η χρήση της στην τάξη, τις περισσότερες φορές, επιτιμάται ως λανθασμένη χρήση των νέων ελληνικών και όχι ως διάλεκτος.
  • γ.  O ψυχολογικός παράγοντας: O ρυθμιστικός λόγος που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και πρόσφατες κοινωνιογλωσσικές έρευνες (Sciriha 1995· 1996) αναδεικνύουν τις ελάχιστα θετικές στάσεις των Κύπριων ομιλητών απέναντι στη διάλεκτό τους και τη θετική τους στάση απέναντι στην πρότυπη Ελληνική. Ωστόσο, πρόσφατα γεγονότα, όπως η προσπάθεια τυποποίησης των κυπριακών τοπωνυμίων και η άρνηση των ομιλητών να συναινέσουν στην υιοθέτηση πρότυπων τύπων από τους οποίους αποβάλλεται κάθε ίχνος τοπικής προφοράς, έχουν καταδείξει την αφοσίωση των Κύπριων ομιλητών στη διάλεκτό τους, πράγμα το οποίο δεν φαίνεται από τις απαντήσεις στα σχετικά ερωτηματολόγια (Kαρυολαίμου 1999β, υπό δημοσίευση).  Θα μπορούσαμε λοιπόν να συμπεράνουμε ότι υπάρχει ένα αίσθημα πίστης προς την κυπριακή, ως σύμβολο τοπικής ταυτότητας, το οποίο θα μπορούσε να αντιταχθεί στο ρυθμιστικό λόγο και στις πιέσεις που ασκεί η πρότυπη ελληνική.
    Η σύγκλιση προς την Ελληνική

    δ. O κοινωνικο-πολιτικός παράγοντας:
    Tο γεγονός ότι το νησί συνιστά ανεξάρτητη πολιτική οντότητα δημιουργεί έναν κοινωνικο-πολιτικό χώρο de facto προορισμένο για τη χρήση της διαλέκτου, ένα χώρο δηλαδή όπου η παρουσία της διαλέκτου αναγνωρίζεται δικαιωματικά. Στο χώρο αυτό που λειτουργεί αυτόνομα, η διάλεκτος έχει και αυτή μια θέση στους τομείς της κρατικής λειτουργίας· το γεγονός αυτό εξηγεί, όπως επισήμανα στο (α), την εξάπλωση της κυπριακής σε τομείς που προορίζονται συνήθως για τις υψηλές ποικιλίες.

  • Aυτή η μικρή επισκόπηση επιτρέπει να διαφανούν οι δυνάμεις που διαμορφώνουν μια δυναμική υπέρ της κυπριακής και οι οποίες θα μπορούσαν, τηρουμένων των αναλογιών, να ευνοήσουν τη διατήρησή της. Kαθώς όμως οι παράγοντες αυτοί υπόκεινται σε μεταβολές, τις οποίες ο ερευνητής δεν μπορεί να προβλέψει, είναι δύσκολο να κάνουμε οποιαδήποτε πρόβλεψη. Eξάλλου, δεν φαίνεται να υπάρχει η πολιτική βούληση για παροχή οποιασδήποτε στήριξης στη διάλεκτο, είτε μέσω της εκπαίδευσης είτε με άλλο τρόπο. H Κυπριακή ανήκει σε εκείνη τη μικρή κατηγορία ποικιλιών που δεν είναι ούτε «ασθενείς» ούτε «ισχυρές», αλλά βρίσκονται σε μια εύθραυστη ισορροπία. Aρκεί ένα τίποτα, για να περάσει από τη μια κατηγορία στην άλλη.Καρυολαίμου, M. 2000

    Εγώ θα προσθέσω τζ̌αι τζ̌ινο που εθκιάβασα εψές που το βιβλίο Bringing Our Languages Home                                                                                                                       Ένα βιβλίο που περιέχει 13 αυτοβιογραφικές αναφορές σε γλώσσες τζ̌αι διαλέκτους απειλούμενες με εξαφάνιση, όπως τα Μαορί στη Νέα Ζηλανδία, τα Ιρλανδικά, τα Χαβανέζικα, τζ̌αι άλλες, ανάμεσά τους τζ̌αι τα Κυπριακά.

    “Τι πραγματικά σημαίνει να μιλάς μια γλώσσα απειλούμενη με εξαφάνιση.
    Κυπριακά: Μια εξασθενημένη διάλεκτος
    Η διάλεκτος κυμαίνεται κατά μήκος ενός συνεχούς μεταξύ των Βαρετών και των Ελαφριών (high class) Κυπριακών. Τα Βαρετά Κυπριακά είναι η μορφή που μιλιέται από τη γενιά των παππούδων, αν και πολλοί νέοι την έχουν προσαρμόσει ως σημάδι ταυτότητας.                                                                                    Τα Ελαφριά Κυπριακά είναι σήμερα η πιο συχνά ομιλούμενη μορφή της διαλέκτου.                                                                                                                              Είναι η γλώσσα που χρησιμοποιείται στο σπίτι και μεταξύ φίλων στις περισσότερες περιοχές της χώρας.                                                                            Πολλοί νεαροί Κύπριοι βλέπουν την διάλεκτο ως βασικό στοιχείο της ταυτότητάς τους και ως τη σύνδεσή τους με τις ρίζες τους. Την ίδια στιγμή όμως, κρατάνε μια ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ. Το εκπαιδευτικό σύστημα ΤΗ ΘΕΩΡΕΙ ΩΣ ΕΝΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, [από το σπίτι] κάτι που μπορεί, και πρέπει να ΔΙΟΡΘΩΘΕΙ με τη πάροδο του χρόνου.
    Το γεγονός ότι τα Κυπριακά είναι κυρίως προφορική γλώσσα οδηγεί τους περισσότερους Κύπριους να νιώθουν ότι τα Κυπριακά δεν είναι πραγματική γλώσσα.”


    Σε τούτο προσθέτω ότι τα Κυπριακά εν 100% πραγματική γλώσσα τζ̌αι δεν είναι έλλειμμα αλλά ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ, τζ̌αι νομίζω πρέπει να αρκέψουμεν να την εκτιμούμε παραπάνω, τζ̌αι τέλος καλά κάμουν οι πολέμιοί της να το χωνέψουν καλά.